Sultan papağanı
Nymphicus hollandicus · Evcil kuş
Kısa tanıtım
Sultan papağanı, Avustralya'nın açık ve kurak arazilerinde yaşayan, papağangiller içinde en küçük tepeli türdür. Yumuşak huyu, ıslık çalmaya yatkınlığı ve insanla bağ kurmayı sevmesiyle dünyanın en çok beslenen evcil kuşlarından biri olmuştur.
Görünüş ve renkler
Yaklaşık 30 santimetre boyunda olan bu kuşun yarısına yakını uzun kuyruğudur. Doğadaki renk grisidir; yüzü sarı, yanaklarında turuncu birer yuvarlak leke ve başında sarı bir tüy tepeciği bulunur. Evde ise "lutino" denen sarı-beyaz, beyaz yüzlü (pied) benekli, tarçın ve inci desenli birçok çeşidi vardır.
Erkekler genellikle daha parlak sarı yüze sahiptir, dişilerde kuyruk altında sarımsı çizgiler görülür. Ancak bu ayrım her çeşitte kolay değildir.
Karakter ve ötüşü
Sultan papağanı tepeciğiyle konuşur: dik duruyorsa heyecanlı veya meraklıdır, arkaya yatmışsa tedirgin ya da kızgındır, rahat ve hafif yukarıdaysa huzurludur. Erkekler özellikle melodi ve ıslık öğrenmeye yatkındır; kelime taklidi ise muhabbet kuşuna göre daha sınırlı kalabilir.
Sevecen, ellerde oturmayı seven ve ilgi isteyen bir kuştur. İlgisiz bırakılırsa bağırarak veya tüy yolarak stres belirtisi gösterebilir.
Günlük bakım
Muhabbet kuşuna göre daha büyük, yüksekliği kadar genişliği de olan bir kafes gerekir; uzun kuyruğunun kafese takılmaması önemlidir.
- Yem ve suyu her gün yenileyin, kapları yıkayın.
- Her gün kafes dışında, güvenli ve kontrol edilen bir odada uçup tırmanabilmesi için zaman tanıyın.
- Kafes tabanını düzenli temizleyin; bu kuşlar toz (pudra tüyü) bıraktığından ortam havası temiz tutulmalıdır.
- Çiğneme ve parçalama oyuncakları, farklı çaplarda tüneklerle birlikte sunun.
- Düzenli gece uykusu için ortamın akşam sakin ve loş olmasına özen gösterin.
Beslenme
Tohum karışımı tek başına yetmez; kaliteli pelet yem ve her gün taze sebze (havuç, tatlı patates, yeşil yapraklar) menüye katılmalıdır. Tohumlar, özellikle ayçiçeği, yağlı olduğundan azaltılmalıdır. Avokado, çikolata, tuzlu ve şekerli yiyecekler, kafein ve alkol verilmez. Temiz su her zaman hazır olsun.
Sağlık işaretleri
Uzun süre tüylerini kabartmış halde durma, yemeyi bırakma, kuyruğun nefesle birlikte oynaması, tüy kaybı ya da gözlerde akıntı görürseniz bir kuş veterinerine danışın. Sultan papağanları ani korkuda kafeste çırpınabilir; gece lambası bu durumu azaltabilir.
Ömür
İyi bakımla genellikle 15 ila 20 yıl, bazı kuşlar daha da uzun yaşar.
Gece korkusu ve uyku düzeni
Sultan papağanları geceleri bir sesle irkilip kafeste çırpınabilir; buna "gece paniği" denir. Kafesin yakınında hafif bir gece lambası bulundurmak, kafesi üstten kısmen örtmek ve rutin bir uyku saati belirlemek çoğu zaman yardımcı olur. Yine de sık tekrarlanıyorsa bir kuş veterinerine danışın.
Bu kuşlar ilgiyi sever. Her gün onunla konuşmak, ıslık çalmak ve basit melodiler tekrarlamak hem bağınızı güçlendirir hem de şarkı öğrenmesini destekler.
Sık sorulan sorular
Tepeciği ne anlatır? Dik tepecik heyecan, yatık tepecik korku ya da öfke, rahat tepecik huzur demektir.
Konuşur mu? Kelimeden çok ıslık ve melodi öğrenmeye yatkındır.
Toz yapar mı? Evet, pudra tüyü bırakır; alerjisi olanlar için bu önemlidir.
İlginç bilgiler
Sultan papağanı Avustralya'da su kaynaklarına yakın açık arazilerde sürüler halinde dolaşır ve yağmura göre yer değiştirir.
Cinsiyeti dışarıdan ayırt etmek en iyi yetişkin tüylerindeki farklarla ya da DNA testiyle yapılır, ancak ikisi de her zaman kesin sonuç vermez.
Sorumlu edinme
Bir kuş almadan önce ömrünü, ayıracağınız zamanı ve veteriner masraflarını düşünün. Sağlıklı, yetiştiricide doğmuş bir kuşu belgeleriyle birlikte edinin; ucuz ya da kaynağı belirsiz satışlardan kaçının. Bakamayacak duruma gelirseniz kuşu doğaya salmayın, yetiştiriciye ya da kuş sever bir yuvaya devredin.
Oyunda Sultan papağanı
Oyunda sultan papağanı oluşturabilir, rengini seçebilir, onu yavruluktan büyütebilir ve ona melodiler öğretebilirsiniz. Tüy tepeciği hareketlerini izlemek, gerçek bir sultan papağanını tanımaya hazırlanmanın da hoş bir yolu.
Kendi kuşunu oluştur